۴۰ نکته که هنگام کار با چک باید بدانید.

دسته بندی :

داشتن دسته چک بانکی مزایای زیادی دارد از جمله اینکه نیازی به حمل مبلغ بالای وجه نقد نیست و از سویی دیگر می توان هزینه ای را در آینده پرداخت کرد. اما همه چیز به همین سادگی نیست.

کسی که چک بانکی بلامحل صادر کند علاوه بر اینکه دادگاه او را به پرداخت مبلغ چک و خسارت وارده محکوم می‌کند به مجازات حبس و جزای نقدی محکوم خواهد شد، پس لازم است هنگام کار با چک هوشیار باشم و با دست خود، خودمان را گرفتار نکنیم , از قانون چک جمهوری اسلامی ایران هم مطلع باشیم تا خدایی نکرده به هر نحوی متضرر نشویم.

در اینجا ۴۰ نکته در مورد کار با چک بانکی را یادآور می شوم که از منابع مختلفی جمع آوری شده و یا خود من در شعبه شاهد رعایت یا عدم رعایت این موارد بوده ام. با این حال اگر نکته ای از قلم انداختم خواهشمند است در قسمت نظرات بفرمایید تا بحث تکمیل گردد. همچنین تجربیات تلخ و شیرین خود را برای آگاهی سایرین درج نمایید.

۱- مبلغ چک باید به حروف نوشته شود و معمولاً مبلغ چک را یک بار به ریال و یک بار به تومان پشت سر هم می نویسند. مثلاً مبلغ ۱۰۰۰۰۰۰۰ ریال را اینگونه می نویسند : ده میلیون ریال معادل یک میلیون تومان.

۲- درقسمت در وجه باید نام کسی را که می خواهید چک بانکی را به او بدهید بنویسید. شما می توانید نام کامل و شناسنامه ای شخص را بنویسید و یا از واژه ی حامل و یا آورنده استفاده نمایید. اما نکته ی قابل توجه این است که در هنگام نقد کردن چک، باید شخص دارنده ی چک، آن را پشت نویسی و امضاء کند. اگر چک در وجه شخص مشخصی باشد، تنها آن شخص می تواند مبلغ آن چک را با ارایه ی مدرک شناسایی معتبر دریافت نماید و بانک آن مبلغ را به کس دیگری نمی پردازد. یعنی اگر چنین چکی مفقود شود یا به سرقت برود، قابل نقد شدن نیست. ولی چکی که در وجه حامل یا آورنده (فارسی واژه ی حامل) صادر شده باشد، بعد از پشت نویسی توسط هر شخصی قابل نقد شدن است. معمولاً افرادی که در بازار مشغول فعالیت های اقتصادی هستند، از چک های در وجه حامل استفاده می کنند، چون برخی معاملات آنها به صورتی است که طی توافق تاریخ را برای مثلاً سه ماه بعد از تاریخ آن روز معامله می نویسند و طرفی که چک را می گیرد نیز، آن چک را به شخصی دیگری می دهد یا اصطلاحاً آن را خرج می کند. چک های در وجه حامل گاهی چندین دست می گردند تا در تاریخ چک به بانک می روند و معمولاً توسط شخص ناشناسی نقد می شود. بنابراین لازم به نظر می رسد که در مورد چک هایی که در وجه حامل هستند، دقت و محکم کاری بیشتری انجام دهیم.

۳- مبلغ چک به عدد: در قسمت پایین سمت چپ چک بانکی معمولاً کادری قرار دارد که باید مبلغ چک را به عدد و در واحد ریال در آن بنویسیم.

۴- امضاء: امضاء شخصی صادر کننده ی چک باید پای چک باشد تا این برگه معتبر گردد.

۵- صفرهای مبلغ چک را به صورت دایره هایی بنویسید که به عدد ۵ شبیه نباشند و از گذاشتن نقطه به جای صفر جداً خودداری کنید

۶- اگر می خواهید بین تاریخ عددی و حروفی یکی را انتخاب کنید، حتماً تاریخ را به حروف بنویسید.

۷- سعی کنید از یک خودکار شخصی برای نوشتن چک استفاده کنید و از خودکار دیگران برای این کار استفاده نکنید، برخی خودکارها دارای جوهری هستند که بعد از نوشتن و گذشتن مدت زمانی، خودبه خود پاک خواهند شد و یا این قابلیت را دارند که با پاک کن، پاک شوند.

۸- بر روی بخش های دست نویس خودتان نوار چسب بچسبانید و با ناخن روی آنرا خط بیاندازید تا تا در صورت برداشت چسب، جوهر را از روی چک جدا کند.

۹- در کنار امضاء خود نام خود را بنویسید تا از روی دست خط شما امکان جعل آن از بین برود.

۱۰- مبلغ چک راکه باید روی قسمت جدا نشدنی دسته چک بنویسید، به نحوی بنویسید که بخشی از آن روی قسمت جدا شدنی دسته چک (چک) بیفتد و وقتی آن ها را کنار هم قرار می دهید، عدد کامل دیده شود.

۱۱- در صورت لزوم می توانید از کاربن استفاده کنید تا از جعل چک بانکی جلوگیری شود.

۱۲- وسایلی در بازار وجود دارند که برای بالا بردن امنیت چک و اسناد بهادار استفاده می شوند. از آن جمله می توان به دستگاه پرفراژ دستی اشاره نمود. این وسیله دارای تمام اعداد و چند شکل مانند ویلگول و / روی خود است و می توانید مبلغ چک را روی آن با استفاده از این ابزار حک نمایید تا از جعل آن جلوگیری شود. این وسیله را به کسبه توصیه اکید می کنم.[one_fourth] کسی که چک بلامحل صادر کند علاوه بر اینکه دادگاه او را به پرداخت مبلغ چک و خسارت وارده محکوم می‌کند به مجازات حبس و جزای نقدی محکوم خواهد شد[/one_fourth]

۱۳- امروزه با پیشرفت رایانه و حضور آن در منازل و محل کار ما، این امکان به وجود آمده است تا چک ها به کمک کامپیوتر و پرینتر (چاپگر) نوشته شوند و دیگر از دست استفاده نشود و احتمال جعل را کم کنیم. اکثر برنامه های حسابداری قابلیت چک نویسی را دارند و در ضمن نرم افزارهای تخصصی برای نوشتن چک هم در بازار به وفور وجود دارند.

۱۴- در صورتی که چک پشت نویسی و یا قلم خوردگی ندارد روی چک به صورت مشخص بنویسید “فاقد قلم خوردگی و پشت نویسی”. در صورتی که مجبور شدید توضیحی در پشت چک بنویسید، حتما بعد از امضاء کردن دور آن توضیح و امضاء خود را با ضربدر ببندید و برای اطمینان بیشتر روی آن را چسب نواری بچسبانید.

۱۵- در هر بخش چک که با دست چیزی می نویسید، جای خالی نگذارید و جاهای خالی را با خطوط ممتد ببندید و یا با ضربدرهای مشخص این کار را انجام دهید. مثلاً در کادر پایین چک که مبلغ چک را به عدد می نویسید، جای خالی جلوی آن را با خط ممتد پر کنید تا نتوان جلوی آن عددی دیگری اضافه نمود. این کار را برای نام دارنده ی چک و مبلغ به حروف و تاریخ نیز تکرار نمائید.

۱۶- حتماً شماره ی چک های خود را در جایی یادداشت کنید و در دسترس داشته باشید تا در صورت سرقت دسته چک بتوانید جلوی سوءاستفاده از آن را بگیرید. همچنین در صورت امکان از چک هایی که صادر می کنید یک نسخه کپی تهیه نمایید.

۱۷- حتماً از اعتبار شخصی که از او چک می گیرد مطمئن باشید. آدرس، مغازه و یا هر نشانه ای که بعداً قابل پیگیری باشد در اختیار داشته باشید.

۱۸- مبلغ چک را با دارایی های فرد مطابقت دهید. هرگز برای مبلغ های هنگفت از کسی که نمی شناسید چک قبول نکنید. مگر این که از دارایی و یا اعتبار وی مطلع باشید.

۱۹- اگر در معاملات چکی را گرفتید که در وجه حامل است و کسی که از او چک را میگیرید آن را صادر ننموده است، حتماً شماره ی آن شخص و نام وی را پشت چک بنویسد تا بعداً در صورت لزوم قابل پیگیری باشد.

۲۰- در هنگام نوشتن متن چک سعی کنید خودتان و با قلم خود متن چک را بنویسید، حتی اگر طرف مقابل مورد اعتماد شما باشد، هرگز اجازه ندهید دیگران متن چک را بنویسند و فقط با یک خودکار چک را بنویسید.

۲۱- در قسمت «مبلغ چک» میزان آن را هم به‌صورت ریال و هم تومان بنویسید و همچنین در قسمت «در وجه» سعی کنید که وجه را به اسم شخص بنویسید و تا می‌توانید از نوشتن کلمه حامل خودداری کنید.

۲۲- بعد از آن‌که اسم طرف را نوشتید، برای جلوگیری از سوءاستفاده احتمالی بنویسید که چک «بابت» چه چیزی صادرشده است مثلا در صورت عقد قرارداد شماره قرارداد و تاریخ آن را بنویسید

۲۳- در داخل شکل مستطیل که باید مبلغ به عدد نوشته شود سعی کنید از سمت چپ با کمترین فاصله به حرف «ر» در کلمه «ریال» شروع به نوشتن کنید و پس از نوشتن مبلغ در جلوی آن تا انتهای مستطیل خط تیره کشیده شود.

۲۴- پس از نوشتن عدد موردنظر برای جلوگیری از زیاد نمودن رقم، چسب نواری روی مبلغ چسبانیده شود.

۲۵- سعی کنید چکتان را به‌آرامی بنویسید و از شتاب‌زدگی و عجله در نوشتن خودداری کنید و تا آن‌جا که ممکن است بدون قلم‌خوردگی صادر شود.

۲۶- چنانچه بدون قلم‌خوردگی چک را نوشتید و امضاء کردید در بالای شکل مستطیل که رقم نوشتید این کلمه را امضاء کنید؛ × بدون خط‌خوردگی × و دو طرف آن را با علامت ضربدر ببندید.

۲۷- چنانچه در هنگام نوشتن دچار قلم‌خوردگی شدید ولو این‌که حرف یا یک عدد باشد پشت چک قید کنید که مبلغ فلان و تاریخ فلان صحیح است.[one_fourth] کسی که چک بلامحل صادر کند علاوه بر اینکه دادگاه او را به پرداخت مبلغ چک و خسارت وارده محکوم می‌کند به مجازات حبس و جزای نقدی محکوم خواهد شد[/one_fourth]

۲۸- در انتخاب امضاء برای چک سعی کنید از امضاء ساده که به‌راحتی قابل جعل باشد خودداری کنید و زیر امضاء نام و نام خانوادگی را به همراه تاریخ با خط خود قید کنید.

۲۹- پس از صدور چک ته چک را نیز کامل کنید و تاریخ چک و مبلغ چک و این‌که چک را به چه کسی داده‌اید حتماً قید کنید.

۳۰- از نمونه امضاء خود در قسمت ته چک و برگه و جلد دسته‌چک خودداری کنید تا چنانچه چک یا دسته‌چک مفقود شد یا مورد دستبرد قرار گرفت جعل نمونه امضاء صورت نگیرد.

۳۱- همیشه سعی کنید دسته‌چک را در جای امن قرار دهید تا به‌راحتی قابل‌دسترسی برای دیگران نباشد.

۳۲- چنانچه دسته‌چک یا یک برگ چک مفقود یا مورد سرقت قرار گرفت در اسرع وقت به بانک اطلاع دهید و طبق ماده ۱۴ قانون چک ظرف مدت یک هفته به دادسرا مراجعه نموده و ضمن طرح شکایت دستور قضایی را به بانک تحویل دهید. چنانچه به دادسرا مراجعه نشود و دستور قضایی صادر نگردد بانک مسئولیتی نخواهد داشت و می‌تواند وجه چک را پرداخت و یا چک را برگشت بزند.

۳۳- اگر در متن چک جعل و دست‌کاری صورت گیرد و یا مورد کلاه‌برداری قرار گیرد و یا اختلاف حساب وجود داشته باشد مطابق بند ۱۴ عمل نمایید و چنانچه معامله و یا قراردادی با چک صورت گرفت شماره چک و مبلغ چک و تاریخ آن حتماً در متن قرارداد قید شود.[one_fourth] کسی که چک بلامحل صادر کند علاوه بر اینکه دادگاه او را به پرداخت مبلغ چک و خسارت وارده محکوم می‌کند به مجازات حبس و جزای نقدی محکوم خواهد شد[/one_fourth]

۳۴- از ضمانت با چک بانکی نسبت به افرادی که نمی‌شناسید یا احتمال عدم پرداخت او را می‌دهید خودداری کنید.

۳۵- با توجه به مشکلات و تراکم کار در بانک و برای جلوگیری از برگشت خوردن چک بانکی سعی کنید مبلغ چک را یک روز قبل از موعد آن در بانک تأمین کنید و چنانچه در تأمین وجه چک در موعد مقرر دچار مشکلی شدید حتماً با دارنده چک هماهنگی کرده به او اطلاع دهید و از او درخواست مهلت نمایید تا با برگشت خوردن چک و بدحسابی مواجه نشوید.

۳۶- چنانچه چکی را بابت ضمانت یا تخلیه ملکی به‌طرف مقابل دادید حتماً از او رسید اخذ کنید.

۳۷ – بعضی از چک ها ۲ امضا بوده و یا با مهر پرداخت می شوند، خیلی از مواقع صادرکننده چک بانکی بقصد پرداخت نکردن یا تاخیر در پرداخت چک، این موضوع را عمدا از شما پنهان نموده و چک را با یک امضا یا بدون مهر تحویلتان می دهد. از آنجایی که مسلما این چک نقد نخواهد شد در صورت شکایت شما و سیر مراحل وقت گیر و طولانی حقوقی دست آخر با بیان اینکه “یادم رفت” یا “حواسم نبود” زمان ززیادی را از شما تلف نموده است. در اینگونه مواقع از فرد بخواهید در چک قید کند که این چک دو امضا نبوده و نیاز به مهر ندارد.در این صورت می توان از وی به جرم کلاه برداری شکایت نمود

۳۸- بخاطر داشته باشید که کشیدن چک بانکی سفید امضا، تخلف محسوب میشود.

۳۹- هنگام رد و بدل شدن چک در قراردادها، اگر تاریخ چک شما با تاریخ تحریر قرارداد یکی باشد، می توانید آنرا به صورت کیفری دنبال کنید ولی اگر تاریخ بعد از تاریخ قرارداد باشد، چک شما وعده دار و حقوقی است.

۴۰- نوشتن متونی مانند “بابت ضمانت، بابت …..” و یا شزایط دیگری که نوشته می شود در عدم پرداخت چک بانکی توسط بانک  هیچگونه تعهدی ایجاد نمی کند و با رعایت ارکان اصلی چک بانک موظف به نقد کردن چک می باشد.

۰ ۰ vote
Article Rating
کارمند بانک مسکن (معاون شعبه امیرکبیر آبادان) - علاقه مند به مباحث بانکی، مالی و اقتصادی
Subscribe
Notify of
guest
346 Comments
newest
oldest most voted
Inline Feedbacks
View all comments
Shayan
Shayan
مرداد ۱۵, ۱۳۹۸ ۱۲:۲۶ ب٫ظ

سلام و خسته نباشید. ایا چک بانک صادرات رو در شعبه شهرهای دیگه هم میشه ابطال کرد؟

Hosin
Hosin
فروردین ۸, ۱۳۹۸ ۳:۰۵ ب٫ظ

سلام من ۱۰سال پیش ورشکست شدم ومقداری چک برگشتی دارم البته رفع اثر شده فقط من میخوام پولشونو پس بدم چون الان دارم بهشون بدم دو سوال دارم اگه بریزم تو حساب میتونن از من دیرکد بگیرن یا اینکه برم چکها رو بگیرم پول بدم بهشو ن

حسن
حسن
بهمن ۱۱, ۱۳۹۷ ۲:۰۵ ب٫ظ

سلام اگر برای مدتی طولانی از دسته چک استفاده نکنیم ولی حساب جاری فعال باشد آیا بانک دسته چک جدید به ما خواهد داد؟ منظورم این است که بانک می تواند بگوید چون شما از دسته چک استفاده نمی کنید پس به آن نیاز ندارید و با این بهانه دسته چک ندهد؟

دوما آیا دسته چک تاریخ انقضا دارد؟

mrr
mrr
بهمن ۷, ۱۳۹۷ ۱۲:۵۲ ب٫ظ

سلام . من چک کشیدم برای مدرسه ولی الان از ۱۵۰ فقره چک ۱۰ فقره کپیش موجود نیست در اسناد مدرسه و چک ها پاس شدن . چگونه میتونم به کپی از برگه چک دسترسی داشته باشم ؟ آیا بانک کپی از چک پاس شده رو به من میده ؟

سام
سام
دی ۱۱, ۱۳۹۷ ۸:۳۲ ق٫ظ

سلام وقت بخیر من اطلاع خاصی از قانون چک ندارم و در این مورد سوالهایی داشتم …
۱-جند برگ چک برای دوستانم کشیدم وبعدا قبل ازتاریخ برداشت چک پول نقد دادم وچک را پس گرفتم الان باید با این برگهای چک جکار کنم ؟
۲-دسته چکم برگهایش تمام شده ولی از همین دسته چک ..چکهایی دادم برای سال اینده الان نیاز به دسته چک دارم بانک برم تقاضا بدم مشکلی نداره؟
ممنون میشم دوست عزیز راهنمایی کنید ….وب ارزنده ایی دارین

amir
amir
دی ۹, ۱۳۹۷ ۱:۴۵ ب٫ظ

سلام و خسته نباشید
من داخل مغازه ای کار میکنم و میخواهم به صاحب مغازه چند فقره چک بدم که ایشون برای مغازه جنس خریداری کنه چون خودش چک برگشتی داره چک منم صیاد نیست میخواستم دوتا سوال کنم اینکه چک من برای شهرستان هست میتونن یه شهر دیگه وصول کنن و اینکه بابت ضمانت که قراره صاحب کار من چک را پاس کنن پشت چک بنویسن مبلغ چک به عهده اینجانب هست کافیه یا خیر البته چک وعده دار برای برج ۵و۶ سال آینده است

حسین
حسین
آذر ۲۶, ۱۳۹۷ ۴:۱۶ ق٫ظ

سلام. وقت شما به خیر
از راهنمایی های مفید شما سپاسگزارم.
موفق و سربلند باشید.

kuomars
kuomars
آذر ۲۴, ۱۳۹۷ ۵:۱۹ ق٫ظ

تشکر فراوان از زحمات شما سوالی دارم اگر برای انجام معامله ایی چک رمز دار به نام و حساب طرف دیگر بگیریم و اما به هر علتی معامله انجام نشد و چک رد و بدل نشد نحوه و مراحل ابطال آن چگونه است تا مبلغ به حساب خود آدم برگردد؟
ممنون

بهزاد
بهزاد
آذر ۱۹, ۱۳۹۷ ۱۱:۰۸ ق٫ظ

سلام خسته نباشید
من چکی دارم که تاریخ اون واسه دوساله پیشه و چون موجودی نداشت پاس نشد و دیگه پیگیرش نشدم آیا حالا میتونم اگه موجودی نداشته باشه فرمش کنم؟

Mahroo
Mahroo
آذر ۵, ۱۳۹۷ ۵:۳۶ ب٫ظ

سلام
چگونه میتوان چک امانت در بانک که برای گرفتن وام ازدواج بود را با چک دیگری عوض کرد !؟ ممنونم از راهنماییتون

Nazgol
Nazgol
آبان ۱۷, ۱۳۹۷ ۱۱:۲۳ ب٫ظ

باسلام وخسته نباشیدیه چک دارم که براپاس کردن توروز موعدربتم بانک که صاحب چک گفت دوروز دیرتربرو تا حسابمو پرکنم ومن هم نرفتم روز سوم گفت برو چکوپاس کن ورفتم بانک گفتن حساب خالیه گفتم چیکارکنم گفت اگه حساب توبانک ملت یا سایر بانکهای دیگه داری چکوبخابون ب حساب الان من نمیدونم تو چه حسابی باید بخابونم حساب من همشون عابر بانکیه دفترچه ای ندارم راهنماییم کنین چیکارکنم

حسن زاده
حسن زاده
تیر ۲۲, ۱۳۹۷ ۱۰:۳۳ ب٫ظ

سلام
برای گرفتن چک رمزدار آیا باید شعبه بانک مقصد همان شعبه افتتاح کننده حساب مقصد باشد یا اینکه مثلا بخواهیم چک رمزدار از بانک مسکن برای حسابی متمرکز در بانک ملی که مثلا نزد شعبه اسکان باز شده در وجه شعبه سعادت آباد بگیریم؟

رامین
رامین
تیر ۲۰, ۱۳۹۷ ۲:۲۴ ب٫ظ

سلام ،،، وقت به خیر و تشکر بابت اطلاعات مفیدتون
من از افراد تازه استخدام بانک مسکن هستم که به زودی در شعبه مشغول به کار خواهم شد انشالا،،،
تقاضامندم نکاتی که در حین پاس کردن چک باید توجه کنیم رو بفرمایید ،،،
و اگه انواع چک رو هم به زبان ساده بگید و اینکه در پاس کردن هر کدوم چه نکاتی رو باید رعایت کنیم بی نهایت سپاسگزار میشم ،،،

حسن
حسن
تیر ۱۸, ۱۳۹۷ ۱:۰۳ ب٫ظ

سلام. من یه چک برگشتی دو امضا دارم . آیا میتونم کل مبلغ چکو از یکی از شرکا بگیرم.

محمدرضا ربیعی
محمدرضا ربیعی
تیر ۱۶, ۱۳۹۷ ۱۲:۴۱ ب٫ظ

با عرض سلام و خسته نباشید.بنده به شخصی چک داده ام به مبلغ دو میلیون تومن. ۳روز قبل از موعد چک مبلغ دو میلیون وشش هزارتومن واریز کردم به حساب. امروز برام پیامک آمد که مبلغ ده هزارتومن بابت برگشت چک از حسابم کسر گردید. میخاستم بدونم چرا با اینکه حساب پر بوده چک برگشت خورده. ممنون

مجید
مجید
تیر ۱۲, ۱۳۹۷ ۸:۱۷ ب٫ظ

سلام، با تشکر از پاسخگوییتون
من یک چک بنام خودم گرفتم که ماله بانک قوامینه، میخواستم بدونم آیا میتونم تو هر شعبه ای از بانکهای قوامین نقدش کنم؟
یا حتما باید برم به همون شعبه ی صاحب حساب؟

امیرحسین
امیرحسین
تیر ۹, ۱۳۹۷ ۲:۳۴ ب٫ظ

سلام.
من بابت طلبی که از شرکتی که براش کار میکردم۲فقره چک گرفتم که یکی از چکها برای مسءول حقوقی شرکت هست و تمام جزئیات چک اعم از تاریخ و مبلغ و دروجه خط خورده و عوض شده و در پشت چک پشت نویسی شده ولی باز هم خط خوردگی داره و دوباره زیر پشت نویسی مجددا پشت نویسی و امضاء کرده.
آیا چک مشکلی داره؟
با تشکر

عباس
عباس
تیر ۱, ۱۳۹۷ ۹:۰۴ ب٫ظ

سلام،یه چک در وجه مادرم دارم که میخوام بنده پاسش کنم اگه مادرم چک رو پشت نویسی کنه من میتونم چک رو پاس کنم ؟

مریم
مریم
خرداد ۲۴, ۱۳۹۷ ۸:۳۰ ق٫ظ

سلام ببخشید من برای خرید ماشین ۵تا چک یک میلیون تومانی به فروشنده دادم و بعد از مدتی به صورت نقدتسویه کردم ولی متاسفانه فروشنده ۴ تا چک من رو خرج کرده بود و گفت که بهت برمیگردونم ازش رسید هم دارم که پول نقد بهش دادم الان چکهای من برگشت خورده و بانک به من زنگ زده من چه کاری میتونم انجام بدم

حامد
حامد
خرداد ۲۰, ۱۳۹۷ ۷:۵۷ ب٫ظ

سلام.
من دو تا دسته چک از دوتا بانک متفاوت دارم.یکیش برگشتی داره یکیش برگشتی نداره.اونی که برگشتی نداره الان تمام شده میتونم برای اونی که برگشتی نداره درخواست بدم ؟