بهای تمام شده پول

همواره یکی از اهداف هر واحد اقتصادی، کسب سود و درآمد است تا علاوه بر پوشش هزینه‌های جاری خود، پاسخگوی نیاز سهامداران و سرمایه‌گذاران نیزباشد.

بانک‌ها و موسسات مالی نیز از این قاعده مستثنی نبوده. چه بسا که اهمیت محاسبه و درک بهای تمام شده‌ پول برای آنان بسیار مهم‌تر می باشد. چرا که با محاسبه بهای تمام شده پول و تحلیل آن می توان مقدار و هزینه پرداخت تسهیلات و همچنین سود سپرده‌ها را برآورد و اجرایی کرد.

با این حال باید یاد آور شد که موضوع بهای تمام شده اعم از کالای ساخته شده، کالای فروخته شده ، خدمات ارائه شده و یا زمان صرف شده از جمله مباحث پیچیده حسابداری بوده و قطعا محاسبه قیمت تمام شده خدمات از محاسبه بهای تمام شده کالا مفصل‌تر می‌باشد. لذا آنچه بیان می‌شود شمایی کلی از روند بسیار پیچیده محاسبه بهای تمام شده پول در موسسات مالی می باشد.

روش محاسبه بهای تمام شده پول:

قبل از بیان نحوه محاسبه بهای تمام شده پول ، آشنایی با برخی واژه ها ضروری به نظر می رسد:

متوسط منابع:

قسمتی از منابع بانک یا بدهی ها که در سمت چپ ترازنامه قرار دارند سپرده‌ها و پس انداز مردم در نزد بانک هاست که بصورت سپرده‌های کوتاه‌مدت، بلند‌مدت، ارزی و یا اوراق مشارکت و.. می باشد. نوع دیگر منابع ( بدهی ها) وام‌ها و تسهیلاتی است که از بانک‌های دیگر دریافت شده. همچنین حقوق صاحبان سهام و وجوهی مانند ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول و ذخیره استهلاک نیز بخشی دیگر از منابع می باشند. با محاسبه متوسط مجموع این بدهی ها از ابتدای سال، متوسط منابع بدست می آید.

بیشتر بخوانید:  افزایش سقف وام اوراق برای زوجین

سپرده قانونی:

سپرده قانونی از حاصل ضرب متوسط منابع در ضرایبی مشخص بدست می آیدکه بصورت تودیع در نزد بانک مرکزی قرار می گیرد.بعنوان مثال ضریب سپرده های قرض الحسنه ۲ درصد، اوراق مشارکت ۰ درصد و سپرده های مدت دار ۱۰ درصد می باشد.

ضریب نقدینگی :

بهای تمام شده پول

بهای تمام شده پول

درصدی از متوسط منابع است که جهت تامین نقدینگی شعب بانکها و خودپردازها توسط بانک مرکزی از میزان سپرده قانونی کسر می شود.این امر موجب کاهش منابع نزد بانک مرکزی (سپرده قانونی) و افزایش منابع در اختیار بانک می‌گردد.

ضریب احتیاطی:

مقداری از منابع نیز جهت تسویه پایاپای و پاسخگویی به سپرده گذاران در هر لحظه در دسترس باشد. این مقدار از منابع اگر چه در اختیار بانک قرار دارد اما نمی توان از آن استفاده ای بجز آنچه شرح داده شد شود.

آنچه از منابع باقی مانده، منابع آزادی است که بانک می تواند آنرا سرمایه گذاری نموده یا نسبت به اعطای تسهیلات اقدام نماید. یعنی منابعی که پس از کسر سپرده قانونی و ضریب احتیاطی و افزودن ضریب نقدینگی مانده است.

بیشتر بخوانید:  پیش خرید منزل با حساب امانی بانک مسکن

با تقسیم خالص سود پرداختی به منابع آزاد نرخ سود تعدیل شده بدست می آید. ولی از آنجا که این نرخ، سود پرداختی را به کل منابع نشان می‌دهد، برای بیان اینکه چه سهمی از نرخ سودِ تعدیل شده با توجه به میزان منابع آزاد، مربوط به هر یک از منابع است، با استفاده از حاصلضرب نرخ سود تعدیل شده در درصد سهم منابع آزاد “نرخ موزون شده منابع” بدست می آید.

نرخ هزینه‌های غیر بهره‌ای نیز از حاصل تقسیم هزینه کل بانک (شامل : استهلاک، پرسنلی و اداری و …) به جمع کل منابع آزاد بانک بدست می آید که بصورت درصد برآورد می‌شود.

دست آخر با توجه به تمامی آنچه از مراحل قبل بدست آوردیم، بهای تمام شده پول از حاصل جمع نرخ سود تعدیل شده و نرخ هزینه‌های غیر بهره‌ای بدست می آید.

 

سید مسلم ثابتی

سید مسلم ثابتی

کارمند بانک مسکن (معاون شعبه امیرکبیر آبادان) - علاقه مند به مباحث بانکی، مالی و اقتصادی